مادران عزیز
در این مطلب، قصد دارم به عنوان یک فوق تخصص قلب جنین، به طور کامل به تأثیرات دیابت بارداری روی جنین و به ویژه بر قلب جنین بپردازم.
دیابت بارداری چه نوع دیابتی است؟
دیابت بارداری در دوران بارداری ایجاد میشود. در این شرایط، بدن شما به اندازه کافی انسولین تولید نمیکند یا به انسولین مقاوم میشود. در نتیجه، قند خون شما بالا میرود.
قند دیابت بارداری باید چند باشد؟
سطح قند خون نرمال در دوران بارداری کمی متفاوت از افراد غیر باردار است و به طور کلی به عوامل مختلفی مانند هفته بارداری، نوع آزمایش و روش اندازهگیری بستگی دارد.
به طور کلی، محدوده نرمال قند خون در دوران بارداری به شرح زیر است:
* قند خون ناشتا: کمتر از 95 میلیگرم در دسیلیتر (mg/dL)
* قند خون یک ساعت پس از صبحانه: کمتر از 180 میلیگرم در دسیلیتر (mg/dL)
* قند خون دو ساعت پس از صبحانه: کمتر از 155 میلیگرم در دسیلیتر (mg/dL)
اما این اعداد ممکن است کمی متفاوت باشند و پزشک شما محدوده نرمال را بر اساس شرایط شما تعیین میکند.
قند بارداری چند باشه خطرناکه؟
قند خون در دیابت بارداری طبق معیارهای استاندارد جهانی و گایدلاینهای معتبر به این صورت است که وقتی خانم باردار در هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری، تست تحمل گلوکز ۷۵ گرمی (OGTT) میدهد، اگر هر یک از این سه عدد از حد مشخص شده بالاتر باشد، دیابت بارداری تشخیص داده میشود:
قند ناشتا مساوی یا بالاتر از ۹۲ میلیگرم در دسیلیتر، قند یک ساعت پس از مصرف گلوکز، ۱۸۰ میلیگرم در دسیلیتر یا بیشتر، و قند دو ساعت پس از مصرف گلوکز، ۱۵۳ میلیگرم در دسیلیتر یا بیشتر.
همین که یکی از این سه مقدار از این حد عبور کند، نشاندهنده وجود قند بارداری است و اگر بدون کنترل بماند ممکن است عوارضی برای مادر و جنین ایجاد کند و نیاز به پیگیری و درمان دارد.
همچنین در روش غربالگری دو مرحلهای اگر قند خون یک ساعته پس از مصرف ۵۰ گرم گلوکز بیشتر یا مساوی ۱۴۰ میلیگرم باشد، تست تشخیصی ۱۰۰ گرمی انجام میشود که برای تایید دیابت بارداری حداقل دو معیار از مقادیر زیر باید بالا باشد:
قند ناشتا ۹۵، قند یک ساعت ۱۸۰، قند دو ساعت ۱۵۵ و قند سه ساعت ۱۴۰ میلیگرم در دسیلیتر یا بیشتر.
قند ناشتا بالای ۱۲۶ میلیگرم در هر زمان از بارداری نیز نشانه دیابت واضح است که متفاوت از دیابت بارداری است و نشاندهنده دیابت از قبل وجود داشته.
این اعداد و معیارها توسط سازمان بهداشت جهانی و انجمن دیابت آمریکا تایید شدهاند و عبور از این مقادیر خطرناک تلقی میشود و باید درمان شود.بنابراین، اگر قند ناشتا بالاتر از ۹۲ و یا قند ۱ ساعته بالاتر از ۱۸۰ و یا قند ۲ ساعته بالاتر از ۱۵۳ باشد، دیابت بارداری دارید که خطرناک است و نیاز به کنترل دارد.
عوارض قند بالا در بارداری
قند بالا در بارداری چنانچه کنترل نشود، ممکن است عوارضی برای مادر و جنین به همراه داشته باشد که شامل موارد زیر است:
- فشار خون بالا و پرهاکلامپسی (موجب تشنج و آسیب به اندامها)
- زایمان زودرس
- نیاز به سزارین به دلیل وزن زیاد جنین (ماکروزومی)
- پلیهیدرآمنیوس (افزایش مایع آمنیوتیک)
- عفونتهای ادراری و واژینال
- خونریزی پس از زایمان
- افسردگی پس از زایمان
- افزایش خطر دیابت نوع ۲ مادامالعمر برای مادر
- ماکروزومی نوزاد (وزن بالای ۴ کیلوگرم و مشکلات زایمان)
- هیپوگلیسمی نوزادی (افت قند خون پس از تولد)
- سندرم دیسترس تنفسی نوزاد
- زردی و هیپربیلیروبینمی
- هیپوکلسمی و تتانی نوزاد
- بیماری قلبی مادرزادی
- مرگ داخل رحمی یا سقط
- نوزاد مرده
- خطر چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی در کودکی و بزرگسالی
کنترل دقیق قند خون در بارداری با رژیم غذایی، ورزش و دارو مانع بروز این عوارض میشود و اهمیت غربالگری را برجسته میکند.
عوارض دیابت بارداری بر قلب جنین
- بزرگی قلب: قند خون بالای مادر میتواند باعث رشد بیش از حد قلب جنین شود. این بزرگ شدن قلب میتواند به دلیل نیاز به پمپاژ خون بیشتر برای تأمین نیازهای بدن جنین باشد.
- افزایش چربی در قلب: دیابت بارداری میتواند منجر به تجمع چربی در قلب جنین شود که به نوبه خود میتواند به عملکرد قلب آسیب برساند.
- ناهنجاریهای قلبی: در برخی موارد، دیابت بارداری میتواند باعث بروز ناهنجاریهای مادرزادی قلب در جنین شود.
- اختلال در جریان خون: قند خون بالا میتواند باعث تغییراتی در رگهای خونی شود که به قلب جنین خون میرسانند و این امر میتواند بر تغذیه و رشد قلب تأثیر بگذارد.
همچنین دیابت کنترل نشده در بارداری میتواند باعث مشکلات قلبی دیگر مانند ضخیم شدن دیواره قلب یا نارسایی قلبی در جنین شود.
اما این بدان معنا نیست که هر زن باردار مبتلا به دیابت، حتما جنینی با مشکل قلبی خواهد داشت. با کنترل دقیق قند خون و پیگیریهای منظم پزشکی، میتوان از بروز بسیاری از عوارض قند بالا در بارداری از جمله مشکلات قلبی در جنین پیشگیری کرد.
اهمیت انجام اکو قلب جنین در مادران دیابتی
برای اطمینان از سلامت قلب جنین، انجام اکو قلب جنین بسیار توصیه میشود. این آزمایش سرپایی و بدون درد، تصاویری دقیق از قلب جنین ارائه میدهد و به پزشک کمک میکند تا هرگونه مشکل قلبی را در مراحل اولیه تشخیص دهد.
در مرکز تخصصی اکوکاردیوگرافی، با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته و دانش روز، این آزمایش به صورت کاملاً تخصصی برای مادران بارداری که قند خون بالا دارند انجام میشود.
اکو قلب جنین آزمایشی است سرپایی جهت بررسی قلب. در اکوکاردیوگرافی، پزشک میتواند قلب و عملکرد آن را مشاهده و وجود نقص های مادرزادی قلبی را بررسی کند.
هدف این مرکز تخصصی، فراتر از صرفاً تشخیص است و تلاش میکنند تا با ارائه مشاوره دقیق به والدین کمک کنند تا نگرانیهای خود را مدیریت کرده و برای مراحل بعدی بارداری و پس از تولد، آمادگی لازم را داشته باشند. برای مشاهده آدرس و تلفن نوبت دهی میتوانید از لینک زیر استفاده کنید.
بهترین مرکز اکو قلب جنین تهران
علائم دیابت بارداری چیست؟
- احساس عطش و تشنگی زیاد
- احساس گرسنگی مکرر
- تکرر ادرار
- تاری دید
- خستگی مفرط
اگر دیابت بارداری دارید چه باید کرد؟
به پزشک خود مراجعه کنید: پزشک شما بهترین فرد برای تشخیص و درمان دیابت بارداری است.
- رژیم غذایی سالم: یک رژیم غذایی سالم و متعادل به کنترل قند خون کمک میکند.
- ورزش منظم: ورزش منظم به بهبود حساسیت به انسولین و کنترل قند خون کمک میکند.
- دارو درمانی: در صورت لزوم، پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل قند خون تجویز کند.
- کنترل منظم قند خون: با استفاده از دستگاه گلوکومتر، به طور منظم قند خون خود را اندازه گیری کنید.
مهم است بدانید:
دیابت بارداری معمولاً پس از زایمان بهبود مییابد، اما خطر ابتلا به دیابت نوع 2 در آینده را افزایش میدهد.
کنترل دیابت بارداری میتواند به داشتن یک بارداری سالم و یک نوزاد سالم کمک کند.
اگر نگران تأثیر دیابت بارداری بر روی قلب جنین خود هستید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
تاثیر دیابت بارداری بر حرکات جنین چیست؟
دیابت بارداری میتواند تاثیر متفاوتی بر حرکات جنین در رحم داشته باشد که هم باعث افزایش و هم کاهش این حرکات میشود. افزایش قند خون مادر باعث رسیدن بیش از حد گلوکز به جنین میشود که انرژی بیشتری در اختیار او قرار میدهد و باعث افزایش جنبوجوش و حرکات جنین میگردد؛ این حالت اغلب در موارد ماکروزومی، یعنی جنین با وزن بالا، دیده میشود.
از سوی دیگر، دیابت بارداری کنترل نشده میتواند باعث مشکلات گردش خون و کمبود اکسیژن در جفت شود که منجر به آسیب به سیستم عصبی جنین و کاهش حرکات او میشود. کاهش حرکات جنین هشداردهنده مشکلات رشد و اکسیژنرسانی ناکافی است و باید با سونوگرافی و تستهای غیرتهاجمی پیگیری شود تا خطرات احتمالی کاهش یابد.
بنابراین، دیابت بارداری میتواند با تأثیر بر متابولیسم و عملکرد جفت، هم افزایش و هم کاهش حرکات جنین را ایجاد کند و پایش دقیق این حرکات برای تضمین سلامت جنین ضروری است.
سوالات متداول درباره عوارض قند بالا در بارداری
آیا دیابت بارداری برای جنین مضر است؟
بله، دیابت بارداری اگر به خوبی کنترل نشود، میتواند عوارض جدی برای جنین داشته باشد. به همین دلیل، کنترل دقیق قند خون در دوران بارداری بسیار مهم است.
آیا همه مادران دیابتی باید اکو قلب جنین انجام دهند؟
بله، انجام اکو قلب جنین برای تمام مادران دیابتی، به خصوص در سه ماهه سوم بارداری، توصیه میشود.
چه زمانی باید اکو قلب جنین انجام شود؟
بهترین زمان برای انجام اکو قلب جنین را متخصص زنان زایمان تعیین میکند. ولی به صورت کلی بهترین زمان برای انجام این آزمایش هفته ۱۸ تا ۲۴ بارداری است.
دیابت بارداری میتواند باعث مرگ جنین شود؟
بله، دیابت کنترل نشده به مدت طولانی در دوران بارداری میتواند خطر مرگ جنین را افزایش دهد. زمانی که قند خون مادر به شدت بالا باشد، میتواند عوارضی جدی برای جنین ایجاد کند.
دیابت بارداری باعث خفگی جنین میشود؟
بله، دیابت بالا باعث بزرگ شدن بیش از حد جنین میشود و ممکن در کانال زایمان گیر کند و دچار خفگی شود. همچنین دیابت بارداری میتواند باعث کاهش مایع دور جنین (آمنیوتیک) شود که میتواند خطر خفگی را افزایش دهد.
دیابت بارداری به جنین منتقل می شود؟
خیر، دیابت به طور مستقیم از طریق خون مادر به جنین منتقل نمیشود. این بیماری تنها از طریق ژنتیکی از والدین به ارث می رسد. اما میتواند عامل ابتلا نوزاد به دیابت نوع دوم، در آینده باشد.همچنین عوارض قند خون بالا میتواند از طریق جفت به جنین منتقل شود. عوارضی مانند وزن بیش از حد، مشکلات قلبی و مشکلات تنفسی.
مادر گرامی،
با کنترل دقیق قند خون و انجام آزمایشهای لازم، میتوانید از سلامت قلب کوچولوی خود اطمینان حاصل کنید. در صورت داشتن هرگونه سوال یا نگرانی، حتما با پزشک خود مشورت کنید.
با آرزوی سلامتی برای شما و فرزند دلبندتان
دکتر ربابه رجبی فوق تخصص قلب اطفال و جنین
منابع:
* انجمن دیابت آمریکا (American Diabetes Association)
* انجمن قلب کودکان آمریکا (American Heart Association)
جهت تعیین وقت ملاقات با خانم دکتر رجبی با شماره ۰۹۳۸۹۳۶۲۷۱۹ تماس بگیرید.
