به عنوان فوق تخصص قلب اطفال که سالهاست به درمان نقصهای مادرزادی قلبی از جمله «جابجایی رگ قلب در نوزادان» میپردازم، دیدهام که این بیماری یکی از پیچیدهترین و در عین حال قابل درمانترین مشکلات قلبی نوزادان است. در این مطلب، همه آنچه والدین باید درباره این نقص مادرزادی قلبی بدانند را توضیح میدهم تا با آگاهی کامل بتوانند بهترین مراقبت را برای فرزندشان فراهم کنند.
TGA، جابجایی رگ قلب در نوزادان چیست؟
جابجایی رگ قلب یا «جابجایی عروق بزرگ» یا TGA مخفف : Transposition of the Great Arterie یک نقص مادرزادی قلبی است که در آن شریان آئورت و شریان ریوی جای خود را با هم عوض کردهاند. به جای اینکه آئورت از بطن چپ و خون اکسیژندار را به بدن برساند، از بطن راست منشا میگیرد و خون کم اکسیژن را به بدن میفرستد. همچنین شریان ریوی که باید خون کم اکسیژن را به ریهها ببرد، از بطن چپ منشأ میگیرد و خون اکسیژندار را دوباره به ریهها بازمیگرداند. این وضعیت باعث میشود بدن نوزاد اکسیژن کافی دریافت نکند و نوزاد دچار کبودی و مشکلات تنفسی شود.
علت tga قلب نوزاد
علت دقیق جابجایی رگ قلب نوزاد هنوز به طور کامل شناخته نشده، اما تحقیقات و تجربههای بالینی نشان دادهاند که چند عامل میتوانند در بروز این نقص نقش داشته باشند:
عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی: وجود سابقه بیماریهای قلبی مادرزادی در خانواده احتمال بروز این اختلال را افزایش میدهد.
عفونتهای ویروسی مادر در دوران بارداری: بیماریهایی مانند سرخجه که مادر در دوران بارداری به آن مبتلا میشود، میتواند به رشد غیرطبیعی قلب جنین منجر شود.
سن بالای مادر: مادران بالای 40 سال بیشتر در معرض خطر تولد نوزاد با این نقص قلبی هستند.
دیابت مادر: دیابت کنترل نشده در دوران بارداری یکی از عوامل موثر در ایجاد نقصهای قلبی از جمله جابجایی عروق بزرگ است.
مصرف الکل و مواد مضر در بارداری: مصرف نوشیدنیهای الکلی و مواد مخدر در دوران بارداری میتواند به ناهنجاریهای قلبی جنین منجر شود.
عوامل محیطی و ناشناخته: در بسیاری از موارد علت دقیق مشخص نیست و ممکن است ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز این بیماری نقش داشته باشند.
بنابراین، پیشگیری از این بیماری تا حد زیادی وابسته به مراقبتهای دقیق دوران بارداری، کنترل بیماریهای مزمن مادر و اجتناب از عوامل آسیبرسان محیطی است. در صورت وجود هرگونه نگرانی، مشاوره با فوق تخصص قلب اطفال و انجام بررسیهای تشخیصی به موقع بسیار حیاتی است.
علائم Tga یا جابجایی رگ قلب در نوزادان
– کبودی پوست و لبها (سیانوز)
– تنفس سریع و دشوار
– ضعف در شیرخوردن و کاهش وزن
– تعریق زیاد هنگام تغذیه
– بیاشتهایی و خستگی زودرس
این علائم معمولاً در ساعات یا روزهای اول پس از تولد ظاهر میشوند و نیاز به توجه فوری پزشکی دارند.
تشخیص دقیق و اکوکاردیوگرافی
تشخیص جابجایی عروق بزرگ با اکوکاردیوگرافی قلب که روشی کاملاً بیدرد و غیرتهاجمی است انجام میشود. این روش ساختار قلب و محل غیرطبیعی رگها را به وضوح نشان میدهد. در موارد پیچیدهتر، ممکن است سیتی آنژیوگرافی یا آنژیوگرافی قلب برای بررسی دقیقتر لازم باشد.
در برخی از مراکز، این آزمایش با بیهوشی انجام میشود که عوارضی به همراه دارد، اما در کلینیک تخصصی دکتر رجبی، این آزمایش بدون استفاده از داروی بیهوشی و آرامبخش انجام میشود تا سلامتی نوزاد شما به دور از عوارض دارو حفظ شود. علاوه بر این، نتایج آزمایش صحیح تر به دست خواهد آمد.
درمان جابجایی رگ قلب در نوزادان
درمان فوری و دارویی
برای حفظ زندگی نوزاد، داروی پروستاگلاندین (PGE1) تجویز میشود تا مجرای شریانی (PDA) باز بماند و خون اکسیژندار و کم اکسیژن بتوانند مخلوط شوند و اکسیژنرسانی به بدن بهتر انجام شود. در برخی موارد، باز کردن سوراخ بین دهلیزها با بالن سپتوستومی از طریق آنژیوگرافی انجام میشود تا اختلاط خون بهبود یابد.
جراحی اصلاحی اصلی
تنها درمان قطعی جابجایی رگ قلب در نوزادان، جراحی قلب باز است که معمولاً در دو هفته اول زندگی نوزاد انجام میشود. در این جراحی، شریان آئورت و شریان ریوی بریده شده و به محل طبیعی خود متصل میشوند تا گردش خون به حالت طبیعی بازگردد. همچنین عروق تغذیهکننده قلب (عروق کرونر) نیز به جای اصلی خود منتقل میشوند. این عمل که به «عمل سوئیچ شریانی» معروف است، عملکرد قلب را به طور کامل اصلاح میکند و آیندهای سالم برای کودک فراهم میآورد.
مراقبتهای پس از جراحی
نوزاد پس از عمل در بخش مراقبتهای ویژه بستری میشود و تحت نظر دقیق قرار میگیرد. ممکن است لولهها و دستگاههای کمکی موقتی برای حمایت از تنفس و ضربان قلب به کار گرفته شوند. کنترل دقیق ضربان قلب و پیشگیری از عفونتها با آنتیبیوتیکها از اهمیت بالایی برخوردار است.
نکات مهم برای والدین
– تشخیص زودهنگام و درمان سریع، کلید موفقیت در درمان این بیماری است.
– در صورت مشاهده هرگونه کبودی یا مشکلات تنفسی در نوزاد، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
– پیگیری منظم با فوق تخصص قلب اطفال و انجام اکوکاردیوگرافی توصیه میشود.
– پس از جراحی، مراقبتهای دقیق و پیگیریهای طولانیمدت برای حفظ سلامت قلب ضروری است.
سوالات متداول والدین درباره جابجایی رگ قلب در نوزادان
۱. آیا جابجایی رگ قلب قابل درمان است؟
بله، با جراحی اصلاحی که معمولاً در دو هفته اول زندگی انجام میشود، این بیماری قابل درمان و کنترل است.
۲. علائم اولیه این بیماری چیست؟
کبودی پوست، تنفس سریع، ضعف در تغذیه و تعریق زیاد هنگام شیر خوردن از علائم اصلی هستند..
۳. آیا دارویی برای درمان وجود دارد؟
داروی پروستاگلاندین برای باز نگه داشتن مجرای شریانی تجویز میشود تا خون اکسیژندار و کم اکسیژن مخلوط شوند و اکسیژنرسانی به بدن بهتر شود.
۴. آیا جراحی خطرناک است؟
جراحی سوئیچ شریانی یک عمل پیچیده است اما با مراقبتهای تخصصی و تیم مجرب، نتایج بسیار موفقیتآمیزی دارد.
۵. پس از جراحی چه مراقبتهایی لازم است؟
مراقبت در بخش ویژه، کنترل ضربان قلب، پیشگیری از عفونتها و پیگیریهای منظم قلبی ضروری است.
نتیجه گیری
با درک عمیق و تخصصی در زمینه «جابجایی رگ قلب در نوزادان»، امیدوارم این مطلب به شما والدین عزیز کمک کند تا با آرامش و دانش کافی مسیر درمان فرزندتان را طی کنید و آیندهای سالم و روشن برای او رقم بزنید. در صورت نیاز به مشاوره تخصصی، همواره آماده همراهی شما هستم.
با آرزوی سلامتی برای شما و فرزند دلبندتان
دکتر ربابه رجبی فوق تخصص قلب اطفال در تهران
جهت تعیین وقت ملاقات با دکتر رجبی با شماره ۰۹۳۸۹۳۶۲۷۱۹ تماس بگیرید.
در صورت نیاز به مشاوره تخصصی، درخواست مشاوره تلفنی خود را برای ما ارسال کنید.
