دلیل نامنظم بودن ضربان قلب جنین چیست؟ | آریتمی قلب جنین + تشخیص و درمان

یکی از لحظات هیجان‌انگیز بارداری، شنیدن صدای ضربان قلب جنین است. پزشکان از هفته ششم بارداری با سونوگرافی این ضربان را بررسی می‌کنند. ضربان طبیعی جنین بین ۱۱۰ تا ۱۶۰ ضربه در دقیقه است، اما گاهی والدین متوجه نامنظم بودن ضربان قلب جنین می‌شوند. در این صفحه، دلایل، علائم، تشخیص و درمان آریتمی قلب جنین را کامل توضیح می‌دهم.

ضربان قلب طبیعی جنین چند است و کی نامنظم محسوب می‌شود؟

قلب جنین از هفته پنجم شروع به تپش می‌کند و از هفته ششم با سونوگرافی شنیده می‌شود. محدوده طبیعی بر اساس هفته بارداری تغییر می‌کند. جدول زیر راهنمای دقیق مادران است:

اگر ضربان خارج از این محدوده باشد یا “نقاط سیاه” (پرش‌های نامنظم) دیده شود، آریتمی قلب جنین محتمل است. این حالت در ۱-۲% بارداری‌ها رخ می‌دهد.

علت نامنظم بودن ضربان قلب جنین چیست؟

نامنظمی ضربان قلب جنین دلایل متعددی دارد:

• رشد ناپایدار سیستم عصبی جنین در هفته‌های اولیه شایع‌ترین علت است.
• تغییرات موقتی در سیستم الکتریکی قلب جنین نیز نقش دارد.
• مصرف داروهای مادر (مانند بتابلوکرها) یا استرس شدید می‌تواند سیگنال‌های الکتریکی قلب جنین را مختل کند.
• عوامل محیطی مانند تب مادر یا عفونت‌های ویروسی هم مؤثرند.
• در موارد نادر، ناهنجاری‌های ساختاری قلب جنین (VSD، دریچه‌ها) باعث آریتمی می‌شود.

هر نامنظمی نیاز به اکوکاردیوگرافی قلب جنین دارد تا علت دقیق مشخص شود.

ضربان قلب نامنظم جنین نشانه چیست و آیا خطرناک است؟

ضربان قلب نامنظم جنین اغلب نشانه اختلال موقت الکتریکی است. شایع‌ترین نوع، انقباض زودرس دهلیزی (PAC) است که ۹۰% موارد بی‌خطر و خودبه‌خود رفع می‌شود.

اما در ۱۰% موارد، نشانه بلوک AV یا VT جنینی است که خطرناک‌ترند. خطر اصلی، نارسایی قلب جنین یا هیدروپس (تورم جنین) است.

اکثر نامنظمی‌ها (۹۵%) پس از تولد برطرف می‌شوند، اما بلوک درجه ۳ نیاز به دارو یا پیس‌میکر بعد تولد دارد. هرگز نادیده نگیرید؛ اکو قلب جنین ماهانه ضروری است. اکو قلب جنین چیست؟

آریتمی قلبی جنین چیست و چگونه تشخیص داده می‌شود؟

آریتمی قلبی جنین به معنای تپش نامنظم، سریع یا کند قلب جنین است. PAC (۹۰%)، بلوک AV (۵%) و SVT جنینی (۳%) شایع‌ترین انواع آریتمی های جنینی هستند.

تشخیص با اکوکاردیوگرافی قلب جنین (هفته ۱۸-۲۴) و نوار قلب جنین (Doppler) انجام می‌شود. پزشک فاصله PR، QRS و نسبت دهلیز به بطن را بررسی می‌کند. سونوگرافی NT (هفته ۱۱-۱۳) نقاط سیاه اولیه را نشان می‌دهد.

در موارد مشکوک، مانیتورینگ هفتگی ضربان جنین لازم است.

بهترین مرکز اکو قلب جنین در تهران کجاست؟

کاهش ضربان قلب جنین در ماه آخر و هنگام زایمان

در ماه آخر بارداری، ضربان جنین به ۱۱۰-۱۵۰ bpm می‌رسد. کاهش ناگهانی (زیر ۱۱۰) نشانه کمبود اکسیژن یا فشار بند ناف است.

هنگام زایمان، انقباضات رحم باعث افت موقت می‌شود؛ مانیتورینگ CTG ضربان را کنترل می‌کند. افت مداوم خطر هیپوکسی جنینی دارد و سزارین اورژانسی لازم است. راهکار افزایش: مایعات IV مادر، تغییر وضعیت، اکسیژن‌درمانی.

جنین فاقد ضربان قلب | علل ایست قلب جنین و پیشگیری

عدم ضربان قلب جنین در هفته ۷-۸ (۱۰% بارداری‌ها) اغلب سقط زودرس است.

علل:

• ناهنجاری کروموزومی (ترنزلوسیون)
• عفونت (CMV، توکسو)
• دیابت کنترل‌نشده مادر
• اختلال جفت

تشخیص با سونوگرافی سه‌بعدی و بتا HCG سریالی. پیشگیری: اسید فولیک، کنترل قند خون، واکسیناسیون روبلا.

اگر قلب جنین نزند، پاکسازی رحم و مشاوره ژنتیک توصیه می‌شود.

شنیدن صدای ضربان قلب جنین | در سونوگرافی، خانه و موبایل

صدای ضربان قلب جنین از هفته ۶ با داپلر سونوگرافی شنیده می‌شود. در NT Scan (هفته ۱۱) و آنومالی اسکن (۲۰) بررسی دقیق می‌شود.

داپلر خانگی (از هفته ۱۲) مجاز است اما دقت پزشکی ندارد.

اپلیکیشن موبایلی که برای شنیدن صدای ضربان قلب جنین استفاده میشود (میکروفون شکم) صرفاً جهت سرگرمی است نه تشخیص دقیق و دارای احتمال خطای ۳۰% است.

صداهای داخل شکم شامل جریان خون جفت و حرکات جنین هم هست؛ فقط متخصص می‌تواند صداهای اضافه را از صدای قلب جنین تفکیک کند. همچنین می‌توانید بخوانید: اگر نوار قلب جنین خوب نباشد نشانه چیست؟

سوالات متداول

آیا نامنظمی ضربان جنین باعث سقط می‌شود؟

خیر، ۹۰% PAC خودبه‌خود رفع می‌شود؛ فقط ۵% نیاز به پیگیری دارد.

اکو قلب جنین چند هفته لازم است؟

هفته ۱۸-۲۴ برای NT مثبت؛ ماهانه اگر آریتمی تأیید شود.

دارو گرفتن مادر، آریتمی جنین را درمان میکند؟

بله داروهای بتابلوکر و ضدآریتمی می‌تواند کمک کننده باشد؛ با فوق تخصص قلب اطفال مشورت کنید.

ضربان نامنظم قلب جنین موجب زایمان زودرس می شود؟

فقط در هیدروپس شدید موجب زایمان زودرس می شود؛ اما در اکثر موارد با یک بارداری طبیعی به دنیا می آیند.

با آرزوی سلامتی برای شما و فرزند دلبند تان

دکتر ربابه رجبی فوق تخصص قلب اطفال در تهران