فوکوس اکوژن چیست؟ (بررسی خطرات لکه سفید روی قلب جنین)

به عنوان یک فوق تخصص قلب جنین با بیش از دو دهه تجربه در تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی در جنین و کودکان، می‌دانم که شنیدن خبر وجود لکه سفید در قلب جنین یا همان فوکوس اکوژن در قلب جنین می‌تواند برای والدین بسیار نگران‌کننده باشد. در طول سال‌ها، با بسیاری از خانواده‌ها روبرو شده‌ام که با همین دغدغه به من مراجعه کرده‌اند. هدف من همیشه این بوده است که به آن‌ها کمک کنم تا درک بهتری از این وضعیت داشته باشند و تصمیمات آگاهانه‌تری بگیرند.

لکه سفید روی قلب جنین نشانه چیست؟ 

در سونوگرافی قلب جنین، “لکه سفید” یا “فوکوس اکوژن قلب جنین” (EIF) به ناحیه‌ای روشن اطلاق می‌شود که در تصاویر سونوگرافی قلب جنین قابل مشاهده است. در واقع این لکه سفید روی قلب جنین نشانه رسوب کلسیم در بافت عضله قلب جنین است. کلسیم، ماده معدنی ضروری برای بسیاری از عملکردهای بدن، از جمله انقباض عضلات و تشکیل استخوان‌ها است.

فوکوس اکوژن در قلب جنین همیشه نگران کننده است؟

این سوالی است که بارها و بارها از من پرسیده شده است. پاسخ من به این سوال، بر اساس سال‌ها تجربه بالینی و بررسی مورد پر تکرار، این است: لکه سفید در قلب جنین، در اغلب موارد، یک یافته‌ی طبیعی و بی‌خطر است. در واقع، در بسیاری از موارد، این لکه‌ها هیچ تاثیری بر عملکرد قلب جنین ندارند و با گذشت زمان، قبل از تولد یا در اوایل دوران نوزادی از بین می‌روند. مگر در مواردی که با سایر علائم همراه باشد. که در ادامه به این نشانه ها میپردازیم.

در طول سالیان گذشته، بارها شاهد بوده‌ام که والدین پس از شنیدن خبر وجود لکه سفید در قلب جنین، دچار اضطراب و نگرانی شدید شده‌اند. اما در بیشتر موارد، پس از بررسی‌های دقیق‌تر و اطمینان از عدم وجود سایر عوامل خطر، به آن‌ها اطمینان داده‌ام که هیچ جای نگرانی وجود ندارد و جنین آن‌ها کاملاً سالم است.

آیا لکه سفید روی قلب جنین همیشه بی خطر است ؟

این مسئله معمولاً بی‌خطر است و اغلب به دلیل رسوب کلسیم در بافت عضله قلب جنین رخ می‌دهد. این لکه‌ها در 3 تا 5 درصد جنین‌های سالم دیده می‌شوند.

با این حال، همیشه باید با احتیاط به این موضوع نگاه کرد:

در برخی موارد، وجود لکه سفید می‌تواند با افزایش خطر ابتلا به سندرم داون و سایر ناهنجاری‌های کروموزومی مرتبط باشد.

اگر لکه سفید تنها یافته در سونوگرافی باشد و آزمایش‌های غربالگری سه ماهه اول و دوم بارداری نرمال باشند، احتمال وجود مشکل کروموزومی بسیار کم است.

اگر در سونوگرافی لکه سفید مشاهده شود، پزشک ممکن است انجام آزمایش‌های تکمیلی مانند آمنیوسنتز یا سونوگرافی دقیق‌تر را توصیه کند تا از سلامت جنین اطمینان حاصل شود.

چنانچه سوال یا ابهامی در این خصوص دارید میتوانید از مشاوره تلفنی با پزشک فوق تخصص قلب اطفال کمک بگیرید.

علت رسوب کلسیم در قلب جنین

علت دقیق ایجاد لکه سفید در قلب جنین هنوز به طور کامل مشخص نیست. اما بر اساس تحقیقات و مشاهدات بالینی، عوامل زیر ممکن است در بروز آن نقش داشته باشند:

• تغییرات جزئی در ساختار قلب: گاهی اوقات، لکه سفید می‌تواند ناشی از تغییرات جزئی و بی‌اهمیت در بافت قلب باشد.
• رسوب کلسیم: لکه سفید، همانطور که گفتم، از رسوب کلسیم تشکیل شده است. علت این رسوب می‌تواند متفاوت باشد و در بسیاری از موارد، هیچ دلیل خاصی برای آن وجود ندارد.
• عوامل ژنتیکی: در برخی موارد نادر، لکه سفید می‌تواند با ناهنجاری‌های کروموزومی مانند سندرم داون مرتبط باشد.

رسوب کلسیم در قلب جنین در بیشتر موارد یک یافته خوش‌خیم و موقتی است و علت آن تجمع ذرات ریز کلسیم در عضله یا ساختمان‌های کوچک داخل قلب (مانند عضلات پاپیلاری) حین روند طبیعی رشد قلب جنین است، نه یک بیماری ساختاری جدی یا اختلال عملکرد قلب.

در اغلب جنین‌های سالم، بدون نیاز به درمان خاص، تا اواخر بارداری خودبه‌خود کاهش یافته یا ناپدید می‌شود

وجود لکه سفید در قلب جنین چه زمانی خطرناک است؟

به عنوان یک فوق تخصص قلب اطفال معتقد هستم تشخیص دقیق و بررسی کامل، کلید اصلی در مدیریت این شرایط است. اگر لکه سفید در سونوگرافی قلب جنین همراه با سایر علائم غیرطبیعی مشاهده شود، ممکن است نیاز به بررسی‌های بیشتر باشد. این علائم می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• افزایش ضخامت چین گردن جنین (NT) در سونوگرافی سه ماهه اول
•  وجود سایر ناهنجاری‌ها در سونوگرافی 
• سابقه خانوادگی ناهنجاری‌های کروموزومی

در این موارد، من معمولاً انجام آزمایش‌های تکمیلی مانند آمنیوسنتز یا CVS (نمونه‌برداری از پرزهای جفتی) و اکوکاردیوگرافی قلب جنین را توصیه می‌کنم تا احتمال وجود ناهنجاری‌های کروموزومی سندروم داون بررسی شود.

آیا فوکوس اکوژن در بطن چپ نیاز به اکو قلب دارد ؟

در صورتی که در سونوگرافی فوکوس اکوژن در بطن چپ قلب جنین دیده شود، انجام اکو قلب جنین ضروری است؛ زیرا بررسی دقیق‌تر برای اطمینان از عدم وجود مشکلات جدی‌تر ضروری است. اکو قلب جنین به پزشکان کمک می‌کند تا ساختار و عملکرد قلب جنین را به دقت بررسی کنند. بهترین زمان برای انجام اکو قلب جنین بین هفته 18 تا 24 بارداری است.

در بهترین مرکز اکو قلب جنین تهران، با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته و دانش روز، اکوکاردیوگرافی قلب جنین به صورت کاملاً تخصصی برای مادرانی که در سونوگرافی بارداری خود تشخیص فوکوس اکوژن گرفته اند، انجام می‌شود.

هدف ما در این مرکز تخصصی، فراتر از صرفاً تشخیص است. ما تلاش می‌کنیم تا با ارائه مشاوره دقیق به والدین کمک کنیم تا نگرانی‌های خود را مدیریت کرده و برای مراحل بعدی بارداری و پس از تولد، آمادگی لازم را داشته باشند.

اکو قلب جنین چه کمکی میکند؟

اکو قلب جنین به مادران باردار کمک می‌کند تا در صورت طبیعی بودن وضعیت قلب جنین، نگرانی و آشفتگی آن‌ها برطرف شود. در موارد دیگر اگر جنین به بیماری مادرزادی قلب مبتلا باشد، می‌توان برنامه‌ریزی لازم را برای زایمان در بیمارستانی با امکانات مناسب انجام داد. همچنین، برخی از نامنظمی‌های قلب جنین (آریتمی‌ها) با تشخیص از طریق اکو و درمان دارویی مادر قابل درمان هستند.

در موارد نادری که بیماری‌های پیچیده مادرزادی قلب وجود دارد، با تشخیص اکوکاردیوگرافی می‌توان برای درمان کودک پس از تولد برنامه ریزی کرد.

اگر میخواهید با نحوه انجام اکو قلب جنین آشنا شوید،‌ از لینک زیر استفاده کنید.

اکو قلب جنین چگونه انجام میشود؟

در آخر

به عنوان پزشکی که سال‌ها با این مورد مواجهه داشته ام، می‌خواهم به شما اطمینان دهم که در بیشتر موارد، وجود فوکوس اکوژن قلب جنین جای نگرانی ندارد. اما برای اطمینان بیشتر، توصیه می‌کنم که:

با یک متخصص مشورت کنید: یک پزشک با تجربه می‌تواند سونوگرافی را به دقت بررسی کند و در صورت نیاز، آزمایش‌های تکمیلی را تجویز کند.

آرامش خود را حفظ کنید: اضطراب و نگرانی شما می‌تواند بر سلامت جنین تأثیر منفی بگذارد. سعی کنید با انجام فعالیت‌های آرامش‌بخش، استرس خود را کاهش دهید.
تغذیه مناسب داشته باشید: تغذیه سالم و مصرف مکمل‌های دوران بارداری، به ویژه کلسیم و ویتامین D، برای سلامت قلب و عروق جنین بسیار مهم است.

هدف من این است که با ارائه اطلاعات دقیق و شفاف، به والدین کمک کنم تا درک بهتری از شرایط مربوط به سلامت قلب جنین خود داشته باشند. اگر سوالی دارید یا نیاز به مشاوره دارید، خوشحال می‌شوم که به شما کمک کنم.

 سوالات متداول

۱- آیا لکه سفید در قلب جنین بر عملکرد قلب جنین تأثیر می‌گذارد؟

خیر، معمولاً بر عملکرد قلب جنین تأثیر نمی‌گذارد.

۲- آیا نیاز به آزمایش‌های بیشتر دارد؟

اگر سایر تست‌های غربالگری منفی باشند، معمولاً نیاز به آزمایش‌های بیشتر نیست.

۳- چرا اکوکاردیوگرافی جنین مهم است؟

برای بررسی دقیق‌تر ساختار قلب جنین و تشخیص احتمالی ناهنجاری‌های مادرزادی قلب.

۴- آیا کانون اکوژن قلب جنین بعد از تولد باقی می‌ماند؟

معمولاً در سه ماهه سوم یا پس از تولد ناپدید می‌شود.

۵- چرا به عنوان یک “نشانگر ضعیف” برای سندرم داون شناخته می‌شود؟

چون لکه سفید روی قلب در جنین‌های مبتلا به سندرم داون شایع‌تر است، اما به تنهایی دلیلی برای نگرانی نیست.

۶- چگونه میتوان نگرانی ها را بر طرف کرد؟

با انجام آزمایش‌های غربالگری و مشاوره با پزشک متخصص می‌توان نگرانی‌ها را برطرف کرد.

۷- چرا در برخی نژادها شایع‌تر است؟

در آسیایی‌ها شایع‌تر است که ممکن است به دلایل ژنتیکی باشد.

با آرزوی سلامتی برای شما و فرزند دلبندتان

دکتر ربابه رجبی فوق تخصص قلب اطفال و جنین در تهران.

نوبت دهی جهت ملاقات حضوری: ۰۹۳۸۹۳۶۲۷۱۹