اندوکاردیت، عفونت و التهاب جدی در پوشش داخلی قلب (اندوکارد) و دریچههای آن است. این بیماری زمانی رخ میدهد که باکتریها، قارچها یا سایر میکروارگانیسمها از طریق جریان خون به قلب راه پیدا میکنند و در آنجا مستقر میشوند. اندوکاردیت در کودکان، به ویژه آنهایی که دارای مشکلات قلبی زمینهای هستند، میتواند خطرناک باشد.
در این بخش، به بررسی علل، علائم، خطرات، راههای تشخیص و درمان اندوکاردیت در کودکان میپردازیم تا به شما والدین عزیز، در حفظ سلامت قلب فرزندانتان کمک کنیم.
چرا اندوکاردیت در کودکان یک تهدید جدی است؟
قلب کودکان به دلیل ساختار خاص و سیستم ایمنی در حال تکامل، در برابر عفونتها آسیبپذیرتر است. این بیماری میتواند به پوشش داخلی قلب و دریچههای قلب آسیب برساند و عملکرد طبیعی آن را مختل کند.
من به عنوان یک پزشک فوق تخصص قلب اطفال با بیش از دو دهه تجربه در زمینه درمان بیماریهای قلبی در کودکان، به خوبی با چالشهای اندوکاردیت و عوارض آن آشنا هستم و همواره تلاش میکنم تا با ارائه بهترین و بهروزترین روشهای درمانی، از سلامت قلب کودکان محافظت کنم.
علل اصلی اندوکاردیت در کودکان چیست؟
این بیماری معمولاً زمانی رخ میدهد که باکتریها یا سایر میکروارگانیسمها از سایر نقاط بدن مانند دهان و از طریق جریان خون وارد قلب میشوند. این اتفاق میتواند در شرایط زیر رخ دهد:
بهداشت نامناسب دهان و دندان: باکتریهای موجود در دهان میتوانند از طریق لثههای آسیبدیده وارد جریان خون شوند.
روشهای پزشکی: برخی از روشهای پزشکی مانند قرار دادن کاتتر (لوله نازک برای تزریق یا خارج کردن مایعات) یا جراحیهای دندانپزشکی میتوانند باعث ورود باکتریها به خون شوند.
مصرف داروهای وریدی: استفاده از سوزنهای آلوده برای تزریق دارو، خطر ورود باکتریها به خون را افزایش میدهد.
بیماریهای مادرزادی قلبی: کودکانی که با مشکلات قلبی به دنیا میآیند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به اندوکاردیت هستند.
معمولا اندوکاردیت بیشتر در کودکانی اتفاق می افتند که دارای بیماری های مادرزادی قلبی هستند یا جراحی قلب انجام داده اند. در این شرایط میکروب هایی که به صورت طبیعی توسط سیستم ایمنی از بین میروند وارد خون میشوند و به سمت قلب هدایت میشوند و به دریچه ها یا لایه داخلی قلب که مستعد بیماری هستند می چسبند و تکثیر میشوند.
معمولاً بعید است که اندوکاردیت در کودکانی که بیماری زمینه ای قلبی ندارند، رخ دهد.
چنانچه سوال یا ابهامی در این خصوص دارید میتوانید از مشاوره تلفنی با پزشک فوق تخصص قلب اطفال کمک بگیرید.
نشانهها و علائم هشداردهنده اندوکاردیت در کودکان:
علائم اندوکاردیت در کودکان میتوانند به تدریج یا ناگهانی ظاهر شوند. برخی از علائم شایع عبارتند از:
- تب: تب مداوم و طولانیمدت، یکی از شایعترین علائم آن است.
- خستگی و ضعف: کودک ممکن است احساس خستگی و ضعف غیرمعمول داشته باشد.
- درد مفاصل و عضلات: درد در مفاصل و عضلات میتواند نشانه التهاب ناشی از عفونت باشد.
- تنگی نفس: مشکل در تنفس و تنگی نفس میتواند نشانهای از آسیب به قلب باشد.
- تغییرات پوستی: بثورات پوستی، لکههای قرمز کوچک زیر پوست یا روی سفیدی چشم میتوانند ظاهر شوند.
- سوفل قلبی: صدای غیرطبیعی قلب که پزشک هنگام معاینه میشنود.
- ورم پا یا شکم
در صورتی که فرزندتان هر یک از این علائم را نشان داد، به ویژه اگر سابقه مشکلات قلبی دارد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
تشخیص اندوکاردیت در کودکان چگونه انجام میشود؟
تشخیص اندوکاردیت شامل موارد زیر است:
- معاینه فیزیکی: پزشک با بررسی علائم و نشانههای ظاهری، به دنبال نشانههای بیماری میگردد.
- سابقه پزشکی: پزشک در مورد سابقه پزشکی کودک، از جمله بیماریهای قلبی، روشهای پزشکی اخیر و مصرف داروها، سوال میکند.
- آزمایش خون:آزمایش خون برای بررسی وجود باکتریها یا سایر میکروارگانیسمها در خون انجام میشود. همچنین، میزان رسوب گلبول قرمز (ESR) و شمارش کامل خون (CBC) نیز بررسی میشوند.
- نوار قلب: این آزمایش ساده فعالیت الکتریکی قلب میتواند وجود اندوکاردیت را نشان دهد.
- اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب): این آزمایش از امواج صوتی برای ایجاد تصویر از قلب استفاده میکند و میتواند آسیب به دریچهها و بافتهای قلب را نشان دهد.
در برخی مراکز، به دلیل استفاده از داروهای بیهوشی و آرامبخش در حین اکوکاردیوگرافی، کودکان ناچار به تحمل عوارض جانبی این داروها هستند.
اما در کلینیک قلب دکتر رجبی، با ایجاد فضایی آرام و شاد و برقراری ارتباط مؤثر با کودک، این امکان فراهم شده است تا اکو قلب کودک بدون نیاز به هیچ گونه داروی بیهوشی انجام شود. به این ترتیب، از بروز هرگونه عارضه جانبی در فرزند شما جلوگیری خواهد شد. همچنین با این شیوه نتیجه اکو قلب دقیق تر به دست می آید و تشخیص نادرستی صورت نخواهد گرفت.
رویکردهای درمانی اندوکاردیت در کودکان:
درمان معمولاً شامل موارد زیر است:
آنتیبیوتیکها: آنتیبیوتیکها برای از بین بردن باکتریها یا سایر میکروارگانیسمهایی که باعث التهاب پوشش داخلی قلب و دریچه ها شدهاند، استفاده میشوند. معمولاً آنتیبیوتیکها به صورت وریدی (از طریق رگ) و به مدت چند هفته تجویز میشوند.
جراحی: در برخی کودکان، ممکن است جراحی برای ترمیم یا تعویض دریچههای آسیبدیده قلب ضروری باشد. همچنین، اگر آبسههای قلبی (تجمع عفونت) وجود داشته باشند، ممکن است نیاز به جراحی برای تخلیه آنها باشد.
دکتر ربابه رجبی با بهرهگیری از دانش روز و تجربه خود، بهترین روش درمانی را برای هر کودک به صورت فردی تعیین میکنند و در طول دوره درمان، پیگیری دقیقی از وضعیت بیمار دارند. هدف اصلی ایشان، بازگرداندن سلامت کامل به کودکان و جلوگیری از بروز عوارض طولانیمدت است.
چگونه از اندوکاردیت در کودکان پیشگیری کنیم؟
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. برای کاهش خطر ابتلا به اندوکاردیت در کودکان، میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید: به طور منظم دندانهای فرزندتان را مسواک بزنید و از نخ دندان استفاده کنید. به طور مرتب به دندانپزشک مراجعه کنید تا از سلامت دهان و دندان فرزندتان مطمئن شوید.
مراقب زخمها و عفونتها باشید: هر گونه زخم یا عفونت پوستی را به سرعت درمان کنید تا از ورود باکتریها به خون جلوگیری شود.
در مورد روشهای پزشکی با پزشک صحبت کنید: اگر فرزندتان نیاز به روشهای پزشکی خاصی دارد، با پزشک در مورد خطرات احتمالی اندوکاردیت و راههای پیشگیری از آن صحبت کنید.
اگر فرزندتان دارای بیماری قلبی است، با پزشک مشورت کنید: کودکانی که دارای بیماری قلبی هستند، ممکن است نیاز به مصرف آنتیبیوتیک قبل از برخی از روشهای پزشکی یا دندانپزشکی داشته باشند تا از بروز اندوکاردیت جلوگیری شود.
سخن پایانی:
اندوکاردیت یک بیماری جدی است، اما با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، میتوان از بروز عوارض جدی جلوگیری کرد. با رعایت نکات بهداشتی و مشورت با پزشک، میتوانید از سلامت قلب فرزندانتان محافظت نمایید.
در کلینیک فوق تخصصی قلب کودکان دکتر ربابه رجبی ، با ارائه خدمات فوق تخصصی در زمینه تشخیص و درمان بیماریهای قلبی کودکان، همواره در کنار شما هستند تا بهترین مراقبتها را برای فرزندانتان فراهم کنند.
با آروزی سلامتی برای شما و فرزند دلبندتان.
جهت تعیین وقت ملاقات با دکتر ربابه رجبی با شماره ۰۹۳۸۹۳۶۲۷۱۹ تماس بگیرید.
